Đền thánh Lộ Đức (Lourdes) là nơi hành hương Công giáo hình thành quanh hang đá Massabielle, nơi Đức Trinh Nữ Maria đã hiện ra với Bernadette Soubirous năm 1858. Chuyến viếng thăm của một đoàn bao gồm hang đá, bốn vương cung thánh đường và nhà thờ, các cuộc rước và các bí tích.
Vào khu đền thánh tự do, nhưng một đoàn cần dự trù ít nhất một ngày trọn vẹn tại chỗ, lý tưởng là hai hoặc ba ngày, và đặt trước các nghi lễ cử hành.
Cẩm nang này dành cho các công ty lữ hành và đơn vị tổ chức tour đang xây dựng các chuyến hành hương tại Pháp.
Bài viết giới thiệu những gì có trong đền thánh Lộ Đức, những địa điểm và thời khắc quan trọng đối với khách hành hương, cách tổ chức chuyến viếng thăm đền thánh cùng một đoàn và sự đón tiếp dành cho người bệnh và người khuyết tật.
Bài viết này thuộc cẩm nang đầy đủ của chúng tôi về các chuyến hành hương Công giáo cao cấp tại Pháp.
Tóm lược về đền thánh Lộ Đức: một nơi ra đời từ những lần hiện ra năm 1858
Lộ Đức là một thị trấn nhỏ ở chân dãy Pyrénées, miền tây nam nước Pháp. Năm 1858, một cô gái trẻ người địa phương, Bernadette Soubirous, kể lại một loạt lần hiện ra của một Bà trong hốc đá Massabielle, bên bờ sông Gave de Pau. Về sau, Bà tự giới thiệu mình là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội.
Năm 1862, Giám mục Tarbes chính thức công nhận các lần hiện ra nhân danh Giáo hội Công giáo. Từ đó, các nhà nguyện, vương cung thánh đường và cơ sở đón tiếp được xây dựng quanh hang đá. Bernadette được tôn phong hiển thánh năm 1933. Câu chuyện chi tiết về các lần hiện ra xứng đáng có một bài viết riêng: cẩm nang này tập trung vào chính địa điểm.
Ngày nay đền thánh là một trong những nơi hành hương Công giáo đông khách nhất thế giới. Nơi đây đón hàng triệu khách mỗi năm, đến từ mọi châu lục, trong đó có nhiều đoàn hành hương của giáo xứ, giáo phận và quốc gia.
Các nghi lễ được cử hành bằng nhiều ngôn ngữ, giúp Lộ Đức đặc biệt dễ tiếp cận đối với các đoàn quốc tế.
Chính xác thì “đền thánh” là gì?
Thực chất, đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức là khu vực tôn giáo bao quanh hang đá. Khu vực này khác với thị trấn Lộ Đức, với khách sạn, cửa hàng và những nơi gắn với tuổi thơ của Bernadette.
Khu đền thánh trải dài trên hai bờ sông Gave, quy tụ các nơi thờ phượng, những không gian ngoài trời rộng lớn cho các buổi quy tụ đông người, các cơ sở đón tiếp người bệnh và các dịch vụ mục vụ.
Đền thánh do Giáo hội quản lý và mở cửa miễn phí cho mọi người. Không có vé vào cửa. Lối vào là các cổng lớn, nổi tiếng nhất là cổng Saint-Michel, mở ra quảng trường và tầm nhìn về các vương cung thánh đường.

Những địa điểm thiết yếu: hang đá Massabielle và các vương cung thánh đường Lộ Đức
Một đoàn hành hương thường muốn khám phá năm địa điểm trong khu đền thánh: hang đá và bốn nhà thờ thường được gọi chung là các vương cung thánh đường Lộ Đức. Các công trình nằm gần nhau nhưng ở những độ cao khác nhau, điều này ảnh hưởng đến nhịp di chuyển của đoàn.
Hang đá Massabielle

Chính hang đá Massabielle là trái tim của đền thánh và là lý do của mọi cuộc hành hương. Đây là một hốc nông trong vách đá, với tượng Đức Mẹ đặt trong hốc nơi Bernadette đã thấy các lần hiện ra.
Dòng suối mà Bernadette khơi lên trong các lần hiện ra vẫn chảy và có thể nhìn thấy sau một tấm kính bên trong hang đá.
Khách hành hương lần lượt đi qua dưới hang đá và chạm tay vào vách đá. Phía trước có những hàng ghế để cầu nguyện, và Thánh lễ thường xuyên được cử hành tại bàn thờ đặt ở lối vào.
Gần đó, các vòi nước cho phép uống hoặc lấy nước suối, và một dãy dài giá nến đón nhận ngày đêm những cây nến khách hành hương dâng lên.
Với một đoàn, hang đá vừa là nơi cầu nguyện cá nhân vừa là nơi cử hành chung. Đây cũng là nơi đông người nhất trong khu đền thánh: nên dành một khoảng thời gian yên tĩnh vào sáng sớm hoặc cuối ngày, ngoài một Thánh lễ của đoàn nếu có.

Hầm nguyện (crypte)
Chính hầm nguyện (crypte) là nhà thờ đầu tiên được xây dựng tại nơi này, ngay phía trên hang đá và một phần được đục vào vách đá. Bernadette đã tham dự lễ khánh thành năm 1866. Đây là một nơi nhỏ và sâu lắng, thích hợp cho việc chầu Thánh Thể và cầu nguyện theo nhóm nhỏ.
Vương cung thánh đường Vô Nhiễm Nguyên Tội
Được xây phía trên hầm nguyện, vương cung thánh đường Vô Nhiễm Nguyên Tội, thường được gọi là vương cung thánh đường trên, là ngôi nhà thờ tân Gothic có ngọn tháp vút cao đã trở thành biểu tượng của Lộ Đức. Được xây dựng trong những năm sau khi các lần hiện ra được công nhận, nhà thờ được thánh hiến năm 1876. Các cửa kính màu kể lại câu chuyện các lần hiện ra và tín điều Vô Nhiễm Nguyên Tội.
Vương cung thánh đường Đức Mẹ Mân Côi
Dưới chân vương cung thánh đường trên, ngang mặt quảng trường, là vương cung thánh đường Mân Côi, dễ nhận ra với mái vòm và hai đường dốc lớn uốn cong.
Mang phong cách tân Byzantine và được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX, nhà thờ được trang trí bằng tranh khảm mô tả các mầu nhiệm Mân Côi. Kích thước và vị trí khiến nơi đây trở thành địa điểm tự nhiên cho các nghi lễ lớn.
Vương cung thánh đường Thánh Piô X
Chính vương cung thánh đường Thánh Piô X là một nhà thờ ngầm bằng bê tông, được thánh hiến năm 1958 nhân kỷ niệm một trăm năm các lần hiện ra. Đây là một trong những nhà thờ lớn nhất thế giới, được thiết kế để đón những cộng đoàn rất đông, đặc biệt là các Thánh lễ quốc tế quy tụ khách hành hương thuộc mọi ngôn ngữ trong mùa hành hương.
Kích thước của nhà thờ thường khiến người lần đầu đến phải ngạc nhiên.
Những địa điểm khác nên đưa vào chương trình
- Quảng trường và tượng Đức Mẹ đội triều thiên: không gian rộng mở trước vương cung thánh đường Mân Côi, nơi các cuộc rước đi qua và các đoàn thường hẹn gặp nhau.
- Nhà thờ Thánh Bernadette: một nhà thờ hiện đại bên kia bờ sông Gave, đối diện hang đá.
- Nhà nguyện Hòa giải: nơi dành cho bí tích Sám hối, với các linh mục nói nhiều thứ tiếng.
- Đàng Thánh Giá: một lối đi trên sườn đồi phía trên đền thánh, với những cụm tượng điêu khắc lớn dọc đường, và một lộ trình đơn giản hơn trên nền phẳng dành cho người hạn chế vận động.
- Các hồ tắm: một nơi cầu nguyện truyền thống gắn với nước suối, đòi hỏi sự chuẩn bị riêng đối với một đoàn.
Bảng tóm tắt các địa điểm chính
| Địa điểm | Đây là gì? | Giá trị đối với đoàn |
|---|---|---|
| Hang đá Massabielle | Nơi diễn ra các lần hiện ra năm 1858 và dòng suối | Cầu nguyện, Thánh lễ của đoàn, đi qua dưới vách đá |
| Hầm nguyện | Nhà thờ đầu tiên, xây phía trên hang đá (1866) | Chầu Thánh Thể, cầu nguyện theo nhóm nhỏ |
| Vương cung thánh đường Vô Nhiễm Nguyên Tội | Vương cung thánh đường trên, phong cách tân Gothic (thánh hiến năm 1876) | Tham quan, cửa kính màu, Thánh lễ |
| Vương cung thánh đường Mân Côi | Vương cung thánh đường tân Byzantine trang trí tranh khảm | Nghi lễ lớn, lần chuỗi Mân Côi |
| Vương cung thánh đường Thánh Piô X | Vương cung thánh đường ngầm (1958) | Thánh lễ quốc tế, cộng đoàn rất đông |
| Quảng trường | Không gian rộng mở trước vương cung thánh đường Mân Côi | Cuộc rước, điểm hẹn |
| Nhà nguyện Hòa giải | Nơi dành cho việc xưng tội | Bí tích Hòa giải bằng nhiều ngôn ngữ |
| Đàng Thánh Giá | Lối đi trên đồi và lộ trình dễ tiếp cận | Suy niệm theo đoàn, nhất là vào thứ Sáu và trong Mùa Chay |
Những thời khắc nổi bật của đền thánh: các cuộc rước, Thánh lễ và bí tích Hòa giải
Tham quan các địa điểm chỉ là một phần của cuộc hành hương Lộ Đức. Điều khách hành hương nhớ nhất là những thời gian cầu nguyện chung, theo nhịp do đền thánh ấn định. Nắm được nhịp này là điều không thể thiếu để xây dựng một chương trình mạch lạc.
Cuộc rước nến kính Đức Mẹ
Chính cuộc rước nến là hình ảnh quen thuộc nhất của Lộ Đức. Buổi tối, hàng nghìn khách hành hương cầm nến đi dọc quảng trường, vừa hát vừa lần chuỗi Mân Côi bằng nhiều ngôn ngữ, trước khi quy tụ trước vương cung thánh đường Mân Côi.
Với nhiều đoàn, đây là đỉnh cao cảm xúc của chuyến đi. Cuộc rước diễn ra mỗi tối trong mùa hành hương.

Cuộc rước Thánh Thể
Còn cuộc rước Thánh Thể diễn ra vào buổi chiều trong mùa hành hương. Cuộc rước theo sau Mình Thánh Chúa và kết thúc bằng phép lành cho người bệnh, những người giữ vị trí trung tâm trong nghi lễ. Đây là thời khắc đặc biệt cho những đoàn có người cao tuổi hoặc người bệnh, và cho mọi đoàn muốn hiểu tinh thần riêng của Lộ Đức.
Các Thánh lễ
Thánh lễ được cử hành suốt cả ngày tại nhiều nơi trong đền thánh, bằng nhiều ngôn ngữ.
Các đoàn đi cùng linh mục riêng có thể xin đền thánh một địa điểm và một khung giờ để cử hành Thánh lễ, ví dụ tại hang đá hoặc tại một trong các nhà nguyện. Các khung giờ này có hạn và cần được xin trước, nhất là vào thời gian đông khách.
Ngoài ra, Thánh lễ quốc tế tại vương cung thánh đường Thánh Piô X là một thời khắc nổi bật khác. Thánh lễ quy tụ khách hành hương thuộc mọi quốc tịch quanh cùng một nghi lễ bằng nhiều ngôn ngữ và giúp cảm nghiệm cụ thể tính phổ quát của Giáo hội.
Bí tích Hòa giải
Lộ Đức là nơi nhiều khách hành hương xưng tội, đôi khi lần đầu tiên sau nhiều năm. Đền thánh có một nơi dành riêng cho bí tích Hòa giải, với các linh mục sẵn sàng phục vụ bằng nhiều ngôn ngữ.
Người phụ trách đoàn nên dành một khoảng thời gian tự do cho việc này trong chương trình thay vì cho rằng mỗi người sẽ tự tìm được.
Giờ các cuộc rước, Thánh lễ và dịch vụ thay đổi theo mùa và theo ngày. Nguồn đáng tin cậy duy nhất là trang web chính thức của Đền thánh Lộ Đức, nơi công bố chương trình cập nhật. Công ty lữ hành cần tra cứu khi xây dựng lịch trình, rồi xem lại ngay trước ngày khởi hành.
Tổ chức chuyến viếng thăm đền thánh Lộ Đức cùng một đoàn: lộ trình gợi ý và thời lượng
Đền thánh không lớn, nhưng một đoàn di chuyển chậm hơn một khách lẻ, và mỗi đoàn có nhu cầu riêng: thời gian cầu nguyện, Thánh lễ, xưng tội, nghỉ ngơi. Một chương trình tốt được xây dựng quanh các nghi lễ, chứ không quanh một danh sách di tích.
Lộ trình gợi ý cho lần viếng thăm đầu tiên

- Đến quảng trường qua cổng Saint-Michel: toàn cảnh các vương cung thánh đường và phần giới thiệu khu đền thánh của người phụ trách hoặc hướng dẫn viên.
- Hang đá Massabielle: đi qua dưới vách đá, thời gian cầu nguyện, nước suối và nến.
- Hầm nguyện và vương cung thánh đường Vô Nhiễm Nguyên Tội, theo các đường dốc hoặc lối đi phía trên hang đá.
- Vương cung thánh đường Mân Côi và tranh khảm, khi trở xuống ngang mặt quảng trường.
- Vương cung thánh đường Thánh Piô X, lý tưởng nhất là kết hợp với một Thánh lễ quốc tế.
- Bờ bên kia sông Gave: nhà thờ Thánh Bernadette và tầm nhìn về hang đá từ bãi cỏ.
- Buổi tối: cuộc rước nến kính Đức Mẹ.
Lộ trình này được điều chỉnh theo nhịp của đoàn. Đàng Thánh Giá trên đồi đòi hỏi thể lực tốt và cần được sắp xếp riêng, vào thời điểm trong ngày khi nắng nóng hay mưa không khiến việc leo dốc trở nên vất vả.
Nên dự trù bao nhiêu thời gian?
| Thời gian tại chỗ | Những gì một đoàn có thể làm | Phù hợp với loại hình chuyến đi nào? |
|---|---|---|
| Nửa ngày | Hang đá, xem nhanh các vương cung thánh đường, không có cuộc rước | Một chặng dừng trong một hành trình rộng hơn tại Pháp, ít chiều sâu thiêng liêng |
| Một ngày trọn vẹn | Hang đá, các vương cung thánh đường, một Thánh lễ, một cuộc rước | Mức tối thiểu cho một chuyến viếng thăm có ý nghĩa |
| Hai ngày | Cả hai cuộc rước, một Thánh lễ của đoàn, xưng tội, đàng Thánh Giá | Một kỳ lưu trú cân bằng cho phần lớn các chuyến hành hương |
| Ba ngày trở lên | Trọn nhịp sống của đền thánh, Thánh lễ quốc tế, các hồ tắm, thời gian riêng, thị trấn của Bernadette | Các chuyến hành hương chuyên đề và các đoàn có người bệnh hoặc người cao tuổi |
Trên thực tế, phần lớn các đoàn hành hương lưu lại hai đến ba đêm tại Lộ Đức. Như vậy đoàn có thể tham dự cả hai cuộc rước, cử hành ít nhất một Thánh lễ theo đoàn và giữ thời gian cho việc cầu nguyện cá nhân, thường là điều người tham gia trân trọng nhất khi trở về.
Những điểm thực tế cần lường trước
- Mùa: chương trình đầy đủ của các cuộc rước và nghi lễ diễn ra trong mùa hành hương, đại khái từ mùa xuân đến mùa thu. Mùa đông yên tĩnh và sâu lắng hơn, với chương trình rút gọn.
- Lượng khách: các đại lễ và các cuộc hành hương lớn cấp quốc gia và giáo phận khiến đền thánh kín chỗ. Khi đó, đặt sớm chỗ ở và khung giờ cử hành là điều bắt buộc.
- Đi bộ: khu đền thánh rộng và trải trên nhiều độ cao. Cần giày thoải mái và nghỉ chân thường xuyên, nhất là với các đoàn lớn tuổi.
- Thời tiết: Lộ Đức nằm dưới chân núi và mưa thường xuyên. Mỗi hành lý nên có một áo mưa.
- Trang phục và cách cư xử: đền thánh là nơi cầu nguyện. Đoàn cần được thông báo về sự thinh lặng tại hang đá và trang phục chỉnh tề trong các vương cung thánh đường.
- Ngôn ngữ: bảng chỉ dẫn và nhiều dịch vụ có nhiều ngôn ngữ, nhưng một hướng dẫn viên hay người phụ trách nói ngôn ngữ của đoàn vẫn rất quý giá để giải thích ý nghĩa của các địa điểm.
Khả năng tiếp cận và việc đón tiếp người bệnh tại đền thánh Lộ Đức
Việc đón tiếp người bệnh không phải là một dịch vụ phụ tại Lộ Đức: đó là trọng tâm của sứ điệp đền thánh. Ngay từ buổi đầu của cuộc hành hương, người bệnh và người khuyết tật đã được đặt ở trung tâm các nghi lễ, và toàn bộ cách tổ chức khu đền thánh phản ánh điều đó.
Địa điểm và dịch vụ dành cho người bệnh

Đền thánh có các cơ sở đón tiếp khách hành hương là người bệnh, nơi những người cần chăm sóc có thể lưu trú trong thời gian hành hương, gần hang đá.
Việc tiếp cận các cơ sở này thường thông qua các hội hospitalité, những hiệp hội tình nguyện đồng hành cùng các cuộc hành hương cấp giáo phận và quốc gia có người bệnh tham gia. Chỗ phải được sắp xếp từ rất lâu trước.
Hằng năm, hàng nghìn tình nguyện viên, gọi là hospitaliers, phục vụ tại Lộ Đức. Họ đón tiếp khách hành hương, giúp đỡ tại các hồ tắm, hướng dẫn các cuộc rước và đẩy những chiếc xe có mái che truyền thống dùng để di chuyển người bệnh trong khu đền thánh. Sự hiện diện của họ là một phần của trải nghiệm Lộ Đức đối với mọi đoàn.
Khả năng tiếp cận của khu đền thánh
- Phần lớn các nơi thờ phượng có thể tiếp cận bằng đường dốc hoặc lộ trình phù hợp, dù khu đền thánh trải trên nhiều độ cao.
- Có những khu vực dành riêng cho người ngồi xe lăn trong các cuộc rước và các nghi lễ lớn.
- Có một đàng Thánh Giá dễ tiếp cận trên nền phẳng.
- Người bệnh giữ vị trí danh dự trong cuộc rước Thánh Thể và nhận một phép lành đặc biệt.
Điều này có ý nghĩa gì đối với một đoàn
Một đoàn có vài người cao tuổi đi chậm có thể viếng thăm đền thánh mà không cần sắp xếp đặc biệt, với điều kiện điều chỉnh nhịp độ.
Một đoàn có người bệnh cần chăm sóc là một dự án hoàn toàn khác: cần có đội ngũ y tế đi kèm, chỗ ở và phương tiện phù hợp, và phối hợp sớm với các bộ phận liên quan.
Điểm này cần được làm rõ ngay từ đầu dự án, chứ không phải vài tuần trước ngày khởi hành.
Đền thánh cũng có một văn phòng y khoa, nơi xem xét các trường hợp được khai báo là khỏi bệnh không giải thích được. Cách Giáo hội công nhận một phép lạ là một chủ đề riêng, nhưng các đoàn thường quan tâm khi biết văn phòng này tồn tại và làm việc với các bác sĩ thuộc mọi niềm tin.
Thế kỷ của Đức Trinh Nữ Maria · 13 ngày · những nơi Đức Trinh Nữ Maria hiện ra, cho đến Lộ Đức.
Đại hành trình qua các đền thánh nước Pháp · 14 ngày · hành trình tiêu biểu của chúng tôi, những đền thánh lớn nhất nước Pháp.
Về chất lượng dịch vụ, hãy khám phá những địa chỉ đặc biệt của chúng tôi: Khách sạn, Ẩm thực và Nghệ thuật sống.
Dành cho các công ty lữ hành: thiết kế một chuyến hành hương Lộ Đức
Với một công ty lữ hành, một chuyến hành hương Lộ Đức trông có vẻ đơn giản trên giấy: một điểm đến, một đền thánh miễn phí, một chương trình quen thuộc. Trên thực tế, chất lượng chuyến đi phụ thuộc vào những chi tiết khó kiểm soát từ nước ngoài.
- Lịch: lịch trình cần được xây dựng quanh các cuộc rước và nghi lễ, với nhịp độ thay đổi theo mùa.
- Cử hành: một đoàn đi cùng linh mục mong muốn cử hành Thánh lễ tại một nơi đặc biệt. Khung giờ có hạn và cần được xin sớm.
- Lưu trú: vào mùa cao điểm, các khách sạn gần đền thánh kín chỗ từ rất lâu trước.
- Nhịp độ: một chương trình quá dày đặc là nguyên nhân hàng đầu gây thất vọng trong một chuyến hành hương.
- Người tham gia là người bệnh hoặc cao tuổi: nhu cầu của họ quyết định toàn bộ chương trình và cần được xác định ngay từ yêu cầu báo giá đầu tiên.
Một DMC chuyên về du lịch Kitô giáo tại Pháp, như EXOD Agency, đảm nhận việc thiết kế chương trình và vận hành tại chỗ, trong khi công ty lữ hành giữ thương hiệu và mối quan hệ với khách hàng.
EXOD làm việc 100% dưới thương hiệu của khách hàng và chỉ theo mô hình B2B: tên của chúng tôi không bao giờ xuất hiện trên tài liệu gửi đến du khách và chúng tôi không bao giờ liên hệ với họ.
Chúng tôi đón các đoàn từ 10 người, cung cấp tài liệu giới thiệu cao cấp cho các đối tác và phản hồi các yêu cầu báo giá trong 48 giờ.
Phiên bản cao cấp. Với một đoàn có yêu cầu cao, chúng tôi khuyên chọn một khách sạn bốn sao ở vị trí đẹp, hai hoặc ba đêm để giữ nhịp độ thư thái, một khung giờ Thánh lễ được xin càng sớm càng tốt và một ngày trên dãy Pyrénées, tại pic du Midi hoặc cirque de Gavarnie.
Lộ Đức cũng rất phù hợp làm một chặng trong một chuyến đi rộng hơn, như các cẩm nang của chúng tôi về các chuyến hành hương Công giáo theo đoàn tại Pháp và về hành hương Đức Mẹ tại Pháp.
Câu hỏi thường gặp: viếng thăm đền thánh Lộ Đức cùng một đoàn
Vào đền thánh Lộ Đức có mất phí không?
Không. Việc vào khu đền thánh, hang đá và các vương cung thánh đường là tự do và miễn phí cho mọi người. Tuy vậy, các đoàn có thể dâng cúng hoặc xin lễ, và một số dịch vụ như tham quan có hướng dẫn có thể được tổ chức riêng.
Một đoàn nên lưu lại Lộ Đức bao lâu?
Một ngày trọn vẹn là mức tối thiểu cho một chuyến viếng thăm có Thánh lễ và một cuộc rước. Phần lớn các đoàn hành hương lưu lại hai đến ba đêm, đủ để tham dự cuộc rước Thánh Thể và cuộc rước nến, và giữ thời gian cho việc cầu nguyện cá nhân.
Một đoàn có thể cử hành Thánh lễ riêng tại hang đá không?
Có, một đoàn đi cùng linh mục có thể xin đền thánh một khung giờ cử hành, tại hang đá hoặc tại một nơi thờ phượng khác. Khung giờ có hạn, nhất là vào mùa cao điểm: cần gửi yêu cầu càng sớm càng tốt.
Cuộc rước nến diễn ra khi nào?
Cuộc rước nến kính Đức Mẹ diễn ra mỗi tối trong mùa hành hương, đại khái từ mùa xuân đến mùa thu. Ngày giờ chính xác được công bố trên trang web chính thức của Đền thánh Lộ Đức và cần được kiểm tra trước khi khởi hành.
Đền thánh Lộ Đức có dễ tiếp cận với người hạn chế vận động không?
Có, phần lớn là vậy. Đường dốc, lộ trình phù hợp và khu vực dành riêng trong các nghi lễ giúp khu đền thánh dễ tiếp cận, và các tình nguyện viên giúp đỡ khách hành hương là người bệnh hoặc khuyết tật. Các đoàn có người cần chăm sóc phải chuẩn bị chuyến đi từ rất lâu trước cùng các bộ phận có thẩm quyền.
Đền thánh Lộ Đức, một nơi cầu nguyện có nhịp sống riêng
Tóm lại, đền thánh Lộ Đức không phải là một di tích tham quan trong hai giờ, mà là một nơi cầu nguyện có nhịp sống riêng.
Một chuyến viếng thăm theo đoàn thành công kết hợp hang đá Massabielle, các vương cung thánh đường, các cuộc rước và các bí tích, với đủ thời gian để mỗi người sống cuộc hành hương theo cách riêng của mình.
Với một công ty lữ hành, điều cốt yếu là xây dựng chương trình quanh nhịp sống của đền thánh và chuẩn bị, ngay từ báo giá đầu tiên, những nhu cầu riêng của từng đoàn.